“Ze denken echt mee over hoe we LBK’s het beste integreren”

Bij de nieuwbouw van hun chrysantenkwekerij in 2024 werkte J&A Flowers voor het eerst samen met Technokas. Die samenwerking verliep tot grote tevredenheid. Vandaar dat bij de nieuwbouw in 2026, waarin opnieuw ruim 3 hectare wordt bijgebouwd, de kweker weer voor Technokas kiest om de klimaat- en verwarmingsinstallatie te ontwerpen en te realiseren. “Het fijnste vind ik dat zij echt meedenken en met veel kennis van klimaatinstallaties de integratie realiseren.”

Remco van Ruyven, mede-eigenaar van J&A Flowers, is tijdens het gesprek nog druk met de realisatie van de nieuwe kas. Samen met zijn zwager Erwin van Luijk kweken zij pluischrysanten aan de Kreekrug in De Lier. Ook hebben ze nog een kas in Maasdijk. Op de locatie in De Lier kweken ze al op bijna 7 hectare en daar wordt nu een kas van 3,2 hectare bijgebouwd. Zowel in de kas van 3,5 hectare die in 2024 is opgeleverd, als in de in aanbouw zijnde kas realiseert Technokas de luchtbehandelingsinstallatie en de verwarming.

Overstappen op LBK’s

“In 2024 besloten we om in de kas die we toen lieten bouwen voor het eerst een klimaatinstallatie met luchtbehandelingskasten (LBK) te plaatsen. De kas die we aan de Kreekrug al in gebruik hadden, beschikte over airmix ventilatoren. Maar van collega’s hoorden we dat we ook met LBK’s het klimaat goed onder controle kunnen houden. Daarom besloten we om in de nieuwe kas die techniek te gebruiken. Van Technokas wisten we dat zij deze technieken ook bij collega’s succesvol toepasten. Vandaar dat we toen voor hun systeem kozen”, vertelt Van Ruyven. “In de afgelopen twee jaar beviel dit systeem van LBK’s prima. Dus de keuze om in de nieuwbouw opnieuw voor Technokas te kiezen, was voor ons redelijk vanzelfsprekend.”

Buitenlucht voorverwarmen

Volgens Van Ruyven was het in het eerste jaar wel even wennen en zoeken naar de juiste instellingen. Inmiddels worden de LBK’s vrijwel automatisch aangestuurd door de Priva klimaatcomputer. “Het fijne is dat we met de LBK’s de koude buitenlucht kunnen voorverwarmen. Daardoor kunnen we in grote delen van het jaar de twee energieschermen langer gesloten houden, terwijl het binnenklimaat optimaal blijft. Uiteindelijk levert dat een energiebesparing op.” Hoe groot die besparing is, is volgens Van Ruyven wat lastiger vast te stellen. De kas met de airmix-ventilatoren en de kas met de LBK’s gebruiken dezelfde verwarmingsinstallatie en worden niet apart bemeterd. Maar het is wel duidelijk dat de kweker het klimaat met de LBK’s gemakkelijker onder controle houdt, waardoor de scherminstallatie langer dicht kan blijven.

Speciaal aangepaste LBK’s

De nieuwe kas, waarvan de bouw in februari 2026 begon, wordt direct tegen de zijkant van de kas uit 2024 gebouwd. “Daardoor moest Technokas de LBK’s die aan de gevels van de kas uit 2024 hangen aanpassen. Zij construeerden de aanzuiging van buitenlucht zodanig dat deze door het kasdek van de nieuwe kas steekt.” Aan de andere zijgevel van de nieuwe kas hangen LBK’s zoals ze eerder ook aan de gevel van de kas uit 2024 hingen. De capaciteit van de LBK’s bedraagt 5m³/m²/h en kunnen via het verwarmingsblok de koude buitenlucht opwarmen en zo de lucht in de kas ontvochtigen. “We kozen ervoor om de LBK’s technisch voor te bereiden om in de toekomst te kunnen koelen. Voor dit moment vonden we het nog niet noodzakelijk, omdat we dan ons energiesysteem moeten aanpassen”, vertelt Van Ruyven. “Als we gaan koelen kunnen we straks ook warmte winnen uit de kas. Warmte die we dan kunnen opslaan om later weer voor lage temperatuur verwarming te gebruiken. Maar dan moeten we een warmtepomp installeren en andere aanpassingen in onze verwarmingsinstallatie doorvoeren.”

Hijsverwarming en CO₂-installatie

Voor de nieuwe kas ontwerpt en realiseert Technokas ook de verwarmingsinstallatie en het CO₂-netwerk. De hijsverwarming brengt de kas straks op de gewenste temperatuur, waarbij het verwarmingssysteem aan de installatie in de andere kassen wordt gekoppeld. Daarnaast wordt er een warmtebuffer bijgeplaatst en komt er een derde wkk-installatie. Dat brengt het opgesteld wkk-vermogen op 5 MW. “Tegelijk bereiden we de installaties ook voor op een eventuele overstap op aardwarmte”, zegt Van Ruyven. “Er zijn redelijk vergevorderde gesprekken om in ons tuinbouwgebied een aardwarmteput te boren. Als die mogelijkheid langskomt, dan is dat zeker interessant om daar ons bedrijf op aan te sluiten. Mogelijk is dat dan het moment om onze energievoorziening weer aan te passen en de LBK’s te gaan gebruiken om laagwaardige warmte uit de kas te gaan winnen.”