Als de afbouw en oplevering volgens plan verlopen, kan Arcadia Chrysanten begin juli de eerste chrysantenstekken poten in het nieuwe bedrijf in De Lier. Technokas en zijn onderaannemers werken stevig door aan de afronding van de nieuwe kas van circa 48.000 m². Ook de realisatie van de hijsverwarming, de installaties voor Het Nieuw Telen, de warmtekoppeling met de bestaande kas en de aansluiting op de CO2-leiding van OCAP neemt Technokas voor zijn rekening.
Het nieuwe bedrijf van Arcadia aan de Hoefweg in De Lier wordt energetisch gekoppeld aan hun bestaande kas aan de Burgemeester van
Doornlaan in diezelfde woonplaats. Naast de hijsverwarming en het bovennet installeert Technokas in de gevel van de nieuwe kas luchtbehandelingskasten voor Het Nieuwe Telen (HNT). Voor deze technologie is vorig jaar de EHG-subsidie aangevraagd en deze is ook toegekend. Dit is alweer het derde project van Arcadia waarvoor Technokas de installaties voor HNT installeert.
Staalconstructie en aluminium goten
Nadat begin 2019 de warmtekoppeling is gerealiseerd, startte Technokas begin februari met het heiwerk voor de kas en de bouw van de warmteopslagtank (3.000 m³). Eind februari stond de kasfundering en konden de monteurs begin maart de staalconstructie en aluminium goten monteren. Bijzonder is dat de kas dilaterend tegen de corridor is aangebouwd; een corridor die Technokas tegen de bedrijfsruimte aanbouwde.
Medium haze beglazing
Het dek is beglaasd met medium haze beglazing met 2x antireflectie coating. De laatste weken zijn ook de gevels voorzien van beglazing en zijn de leidingen voor de verwarming ingegraven. Verder heeft Technokas het verdeelstuk en de plaatsing van de hoge druk stoomketel (3.500 Mcal/h) gerealiseerd. Tevens is het leidingwerk voor de CO2-toevoer via het OCAP-netwerk uitgevoerd.
Zestien luchtbehandelingskasten
Een belangrijke activiteit in dit project was het installeren van de luchtbehandelingskasten (LBK’s) voor Het Nieuwe Telen. In de gevels zitten 16 LBK’s, één per drie tralies, die elk de klimatisering van een oppervlak van ca. 3.000 m² verzorgen. Omdat alle partijen volgens een strakke planning hebben gewerkt, lukt het Arcadia om in week 28 (begin juli) de eerste chrysantenstekken te planten.
Van der Lugt is wereldwijd de eerste kweker van Lisianthus die volgens Het Nieuwe Telen zijn bloemen gaat kweken. Technokas realiseert deze primeur op het nieuwe bedrijf van 6 hectare, dat in Monster in aanbouw is. Met het Nieuwe Telen verwacht Van der Lugt Lisianthus een beter klimaat in de kas en een aanzienlijke energiebesparing te realiseren. Voor het aanbrengen van de installaties voor Het Nieuwe Telen geldt momenteel een subsidieregeling die nog tot 26 april 2019 is geopend.
Dit voorjaar is de bouw gestart van de nieuwe teeltlocatie voor Van der Lugt Lisianthus. Het familiebedrijf besloot om als eerste teler van deze bloemen de techniek van Het Nieuwe Telen toe te passen. “Er zijn bij Delphy al eens proeven gedaan met Het Nieuwe Telen bij Lisianthus, maar dat was met een ander systeem; met ventilatoren boven het scherm. Dat was bij Lisianthus geen succes. Toch wilden wij in onze nieuwe kas een techniek toepassen waarmee wij energie kunnen besparen en ons klimaat kunnen verbeteren”, vertelt Marcel van der Lugt.
Met grotere capaciteit
“We zijn daarom gaan kijken bij chrysantentelers die ervaring hebben met Het Nieuwe Telen en daarvoor de installatie van Technokas gebruiken. Hun ervaringen en de wijze waarop Technokas de installatie in een kas integreert, heeft ons overtuigd”, zegt Van der Lugt. De installatie die Technokas bij Van der Lugt Lisianthus realiseert heeft wel meer capaciteit (zowel qua luchtdebiet als qua verwarmingsvermogen) dan de luchtbehandelingskasten die bij chrysanten worden toegepast. Dat is noodzakelijk in verband met andere teeltcondities van Lisianthus.
Alle vertrouwen in
“We verwachten dat Het Nieuwe Telen ons meer luchtstroming en een betere luchtvochtigheid zal brengen, tegen lagere energiekosten.” Hoewel Van der Lugt Lisianthus geen zekerheden heeft, heeft ze er alle vertrouwen in. “We hebben maar één keer de kans om nieuw te bouwen en dan willen we ook meteen de best mogelijke keuzes maken. Met hulp van Technokas denken we een prima klimaatsysteem te realiseren. De berekeningen die zij maakten en de begeleiding die zij verzorgen maken dat wij het volste vertrouwen in Het Nieuw Telen hebben”, aldus Van der Lugt.
Subsidie aanvragen
Technokas hielp Van der Lugt Lisianthus ook bij de subsidieaanvraag. “De regeling is nog ruim een week, tot en met 26 april, geopend”, zegt Maurice Hartman van Technokas. “Als er kwekers zijn die met concrete ideeën voor Het Nieuwe Telen rondlopen, laat hen dan snel bij ons langskomen, dan kunnen we mogelijk nog een aanvraag indienen.” De subsidie behoort tot de EG-regeling, en is daarmee een onderdeel van het actie- en innovatieprogramma Kas als Energiebron. Het budget voor de openstelling van deze regeling is opgehoogd, waardoor er € 6,9 miljoen beschikbaar is.
Vrijdag 12 april werd de nieuwe locatie van SV.CO aan de Zijtwende in De Lier officieel geopend. Dit gebeurde precies 1 jaar nadat de eerste paal van dit prachtige bedrijf werd geslagen. Overigens waren de kas en de bedrijfsruimte enkele maanden eerder al in gebruik genomen. Technokas was verantwoordelijk voor het complete project; van ontwerp en projectbegeleiding tot en met de bouw. Naast de kasconstructie realiseerde Technokas hier ook Het Nieuwe Telen en zorgde ze voor een volledige energetische integratie met het aangrenzende tuinbouwbedrijf van Vreugdenberg.
“We zijn hier begonnen met Technokas Ingenieursbureau, voor het ontwerp en het integrale tekenwerk. Ook implementeerden wij tijdens het ontwerptraject de eisen voor een Groen Label Financiering. Vervolgens stelden we de begroting op en vroegen we de benodigde vergunningen aan. Zo deden we een aanvraag voor de EHG-subsidies voor de luchtbehandelingskasten die we in de teeltafdelingen installeerden. Verder is er een subsidie toegekend voor de aansluiting op een CO2- en warmtenetwerk met de bestaande locatie van Vreugdenberg”, vertelt Maurice Hartman.
Toepassing van Het Nieuwe Telen
In april 2018 startte de bouw van de kas van 3,6 hectare en een bedrijfsruimte van 6.000 vierkante meter. Naast de bouwbegeleiding en de daadwerkelijke constructie van de kas, implementeerde Technokas hier het zelf ontwikkelde klimaatsysteem voor Het Nieuwe Telen. “Omdat het pad met spuitrobotvoorzieningen langs de kopgevel loopt, moesten we vanuit de luchtbehandelingskasten in de gevel speciale aluminium kanalen realiseren die bovenin de kas over het pad lopen. Aan de andere zijde van het pad kunnen we dan de slurven voor de lucht aan de kanalen bevestigen, om zo de verse, voorverwarmde, droge buitenlucht boven het gewas te kunnen blazen” vertelt Freek Batist.
Volledig integraal plan
“Omdat we al in een heel vroeg stadium met ons ingenieursbureau betrokken waren, konden wij samen met SV.CO een volledig integraal plan opstellen. Daarin zijn ook de ervaringen verwerkt die wij in eerdere projecten met SV.CO en in diverse andere nieuwbouwprojecten in de sierteelt hebben opgedaan”, zegt Maurice Hartman. Zo leidde deze integrale benadering tot Het Nieuwe Telen, maar ook tot een energetische koppeling met de naastgelegen kwekerij Vreugdenberg, dat sinds 2017 één bedrijf met SV.CO vormt.
Energetische koppeling
Voor de energetische koppeling met Vreugdenberg zijn LT- en HT-koppelleidingen aangebracht. Ook zijn er een nieuwe WKK-installatie en een verticale warmteopslagtank geplaatst. Met de reeds bestaande WKK, horizontale opslagtanks en ketel op het bedrijf van Vreugdenberg zijn de nieuwe installaties tot één energiesysteem samengevoegd. Deze installaties leveren hoogwaardige en laagwaardige warmte aan twee verschillende afgiftesystemen. Ook voor de aanvoer van CO2 is er één gezamenlijk systeem gerealiseerd voor beide tuinen vanuit de nieuwe WKK en een vergrote aansluiting op het CO2-netwerk van OCAP.
Efficiënte bedrijfs- en verwerkingsruimte
“Naast alle werkzaamheden in de kas, verzorgden wij ook de realisatie van het ruim bemeten bedrijfsgebouw met verwerkingsruimtes, kantoor, spreekkamer, toiletten, kleedruimtes en een kantine. Om de logistiek te optimaliseren, hebben wij ook een corridor gebouwd tussen het bestaande bedrijf van Vreugdenberg en de nieuwe verwerkingsruimte van SV.CO”, vertelt Freek Batist. “Hierdoor zijn er meer mogelijkheden om het verpakken en verwerken van de producten uit beide kassen beter te stroomlijnen en te organiseren. Deze integrale aanpak heeft echt geresulteerd in een zeer efficiënt en modern sierteeltbedrijf.”
Gevarieerde teelt in de kas
In de nieuwe kas teelt SV.CO een breed assortiment dat bestaat uit potchrysanten, celosia, pot-lisianthus (Lisi Love), groene Kalanchoës (onder het eigen merk GREEN BY.CO), primula en poinsettia. Deze planten levert SV.CO in potmaat 9 en 12, maar ook in schalen met bijvoorbeeld meerdere stekjes potchrysanten.
Met de toename van het aantal projecten en het aannemen van verschillende nieuwe medewerkers was 2018 voor Technokas een bijzonder jaar. Steeds meer opdrachtgevers hebben behoefte aan een specialist die zowel het ontwerp, de engineering als de realisatie voor zijn rekening neemt. Een hoogtepunt in 2018 was de oplevering van de DaglichtKas bij Ter Laak Orchids. Daarnaast passen steeds meer telers de techniek voor Het Nieuwe Telen toe, die Technokas ontwikkelde.
Nu de glastuinbouw heel nadrukkelijk op zoek is naar concepten om hun teelten te verduurzamen, groeit de vraag naar de innovaties van Technokas. Dit merkt de specialist uit De Lier onder meer door de toenemende behoefte aan installaties voor Het Nieuwe Telen. Ook verzorgt Technokas steeds vaker de integratie van aardwarmte of warmtepompen binnen een klimaatsysteem. Daarbij ontwerpt en installeert het bedrijf niet alleen deze energiebesparende klimaatsystemen, maar ondersteunt ze de opdrachtgevers ook bij subsidieaanvragen.
Goede gesprekspartner “Ondernemers in de tuinbouw beseffen dat zij in actie moeten komen om hun teelt te verduurzamen. Zodra ze daarover nadenken, zijn wij een goede gesprekspartner,” zo merkt Maurice Hartman, directeur bij Technokas. “Wij bouwen niet alleen zuinige en hoog productieve kassen, maar wij ontwerpen en engineeren ze ook. Juist kwekers met een teelt die – qua klimaat of productie – wat complexer is, krijgen bij ons een op maat gesneden advies en ontwerp. Dat zie je ook aan de opdrachtgevers en projecten die wij de afgelopen periode hebben uitgevoerd en waarmee wij nu bezig zijn.”
Praktisch Energie-0 De zeer energiezuinige DaglichtKas bij Ter Laak Orchids is een paradepaardje, maar zeker niet het enige hoogtepunt uit 2018. “Dat wij nu met de DaglichtKas een kas kunnen realiseren die praktisch ‘Energie-0’ presteert, is natuurlijk een doorbraak. Maar deze kas is niet voor elke kweker en elke teelt geschikt. De gewenste teeltwijze is in elk project het uitgangspunt. Daarbij ontwerpen wij de meest optimale en best renderende kas,” aldus Hartman. “Wel ontkom je bij een modern bedrijf niet aan installaties waarmee je het energiegebruik kunt verduurzamen. Het Nieuwe Telen is belangrijk voor betere teeltomstandigheden, maar ook om met bijvoorbeeld lage temperatuur verwarming te kunnen werken. Daarbij is het mogelijk om met luchtbehandelingskasten, een WKO en een warmtepomp aan de slag te gaan om energie uit de kasafdelingen te oogsten.”
Steeds vaker Het Nieuwe Telen In 2018 verzorgde Technokas de installaties voor Het Nieuwe Telen bij Van der Drift Roses, OK Plant, Ter Laak Orchids en SV.CO. En ook dit jaar zijn er verschillende telers die op Het Nieuwe Telen overstappen of hun kas daarvoor gereed maken, zoals Arcadia Chrysanten, Kwekerij Kok en Van der Lugt Lisianthus. “We zien dat veel van onze opdrachtgevers een grote behoefte hebben aan maatwerk. Een mooi voorbeeld is Schoneveld Breeding in Twello, waarvoor wij een kas met vele kasafdelingen hebben gebouwd en ingericht. De verwarming in deze moderne veredelingskas bestaat uit een hijsverwarmingssysteem met een lage temperatuur slangverwarmingssysteem. Deze trend voor meer maatwerk en verduurzaming zal zich de komende jaren in versterkte mate doorzetten. Wij hebben daarop geanticipeerd door onder meer verschillende nieuwe medewerkers aan te nemen voor de engineering en realisatie, maar investeren ook in software om onze ontwerpmogelijkheden verder te ontwikkelen,” besluit Hartman.
Luchtbehandelingskast in de gevel voor Het Nieuwe Telen
Luchtbehandelingskasten bij Van der Drift Roses
De DaglichtKas is de eerste Energie-0-kas van Nederland
Lenzen is het kasdek concentreren het zonlicht
Het Nieuwe Telen zorgt voor optimaal en zuinig binnenklimaat
Na een enerverend 2018 begint ook het nieuwe jaar bij Technokas met een serie mooie en uitdagende projecten. In deze projecten kunnen wij de verschillende disciplines die wij in huis hebben toepassen. Dit doen we bij zowel bestaande als ook bij nieuwe klanten. Naast de bouw van nieuwe kassen gaat het om het realiseren van geavanceerde klimaatinstallaties voor Het Nieuwe Telen en diverse bouwkundig werk.
1. Bij Ter Laak Orchids in Wateringen hebben we in 2018 de nieuwe DaglichtKas opgeleverd. Op dit moment zijn we direct naast de kas bezig met de bouw van het Experience Center. Dit centrum krijgt op deze prachtige zichtlocatie langs de Wippolderlaan steeds meer vorm en wordt de echte eyecatcher van dit duurzame project. Het gebouw herbergt niet alleen een belevingsruimte maar ook een kantine, toiletten, kantoren, een auditorium en een nieuwe winkel. Dit zit allemaal in een zeer modern pand dat is opgebouwd uit grote houten spanten, zwart gecoat staal en veel (isolatie)glas.
2. Nog dichter bij ons kantoor zijn we in De Lier begonnen om voor Arcadia Chrysanten een warmtekoppeling te realiseren tussen hun bestaande kas aan de Burgemeester van Doornlaan en het nieuwe project aan de Hoefweg. Voor dit nieuwe project van circa 48.000 m² realiseren we niet alleen deze koppeling, maar bouwen we ook de kas, monteren we de verwarmingsinstallatie en de installatie voor Het Nieuwe Telen (HNT). Dit wordt al het derde project van Arcadia waar wij de installatie voor HNT installeren. Zo kunnen zij ook op deze locatie de chrysanten onder de ideale omstandigheden en op een duurzame wijze telen.
Voor deze installatie voor HNT hebben wij vorig jaar de EHG-subsidie aangevraagd en deze is ook toegekend. Ook voor dit jaar is de EHG-regeling weer beschikbaar met een budget van 6,9 miljoen euro. Projecten die hiervoor in aanmerking willen komen, kunnen tussen 1 en 26 april een aanvraag indienen.
3. Een ander project in het Westland, waaraan wij binnenkort gaan beginnen, is het nieuwbouwproject voor Van der Lugt Lisianthus in Monster. Voor deze nieuwe klant installeren we de hijsverwarming in een kas van circa 58.000 m². Ook voor dit project hebben wij een EHG-subsidie aangevraagd voor Het Nieuwe Telen, die ook is toegekend. In deze kas treffen we voor deze installatie voorlopig alleen de voorbereidingen, zodat we hem later eventueel makkelijker kunnen installeren.
4. Ook voor kwekerij De Zuidbaak uit Honselersdijk mogen wij voor het eerst een project uitvoeren. Afgelopen december zijn wij al gestart met de benodigde aanpassingen aan de kas die door Zuidbaak is aangekocht. Wij bouwen voor hen een groentekas om tot een kas die geschikt is voor het telen van planten op vloeren met een eb- & vloedsysteem. Ook monteren we verschillende binnengevels in de kas en passen we de constructie en het dek op verschillende plekken aan. Ook maken wij de volledige verwarmingsinstallatie geschikt voor de nieuwe teeltsituatie. Daarnaast bouwen we op de plaats van de gesloopte schuur een moderne bedrijfsruimte.
5. In het Noord-Hollandse Westwoud zijn we de nieuwe kas voor Kwekerij Kok aan het afronden. Wij bouwen hier circa 4.500 m² kas tussen de door ons gebouwde kas van 2016 en een bestaande schuur. Deze nieuwe kas heeft verschillende kapmaten en het dek voorzien we van diffuus glas en sandwichpanelen. De kas wordt uitgerust met kraanbanen en meerdere teeltlagen. Ook in dit project zullen we de kas gaan uitrusten met een klimaatinstallatie volgens het principe van Het Nieuwe Telen.
6. Voor Bunnik Vriesea’s hebben we eind 2017 een eerste project gerealiseerd. Het betrof hier een uitbreiding van hun breedkapkas in De Kwakel van circa 2 hectare. In vervolg daarop krijgen we nu het vertrouwen van Bunnik Vriesea’s om een nieuwe veredelingskas bij hun andere vestiging in Kudelstaart te bouwen. Dit wordt een kas van circa 3.000 m² met 6 verschillende teeltafdelingen, een verwerkingsruimte, een waterruimte en enkele kantoren. De kas bouwen we vast aan de bestaande kas, zodat zij de teelttafels met kraanbanen probleemloos tussen de beide kassen kunnen verplaatsen.
Naast al deze projecten waarvan we de realisatie zijn gestart of gaan starten, hebben we ook voor andere opdrachtgevers een ontwerptrajecten opgestart. Deze projecten zullen we in de tweede helft van dit jaar opstarten, waarbij we naar verwachting onder meer een volgende DaglichtKas kunnen gaan bouwen.
Het nieuwe Experience Center van Ter Laak Orchids voor de DaglichtKas
Het Nieuwe Telen in de huidige kas van Arcadia
Een impressie van de nieuwe bedrijfsruimte voor Kwekerij Zuidbaak
De kasuitbreiding bij Kwekerij Kok in Westwoud
De reeds gebouwde kas bij Bunnik Vriesea’s krijgt nu een vervolg
Afgelopen week vond de officiële oplevering plaats van de eerste Energie-0-Kas in Nederland. Maurice Hartman, directeur van Technokas, droeg het eigendom van de zogeheten DaglichtKas over aan Eduard ter Laak, directeur en eigenaar van Ter Laak Orchids. De DaglichtKas oogst op een actieve wijze zonne-energie die in buffers wordt opgeslagen. Ter Laak Orchids gebruikt deze energie om de kassen op koude dagen te verwarmen en bespaart daarmee 45 tot 50% energie ten opzichte van de meest moderne kassen die nu beschikbaar zijn.
Nadat in de zomer alle installaties waren afgerond en een periode van testen en in bedrijf stellen is uitgevoerd, volgde eind augustus de afronding van de Energie-0-Kas. Naast het energiesysteem realiseerde Technokas ook 49.000 m² kassen. In deze kassen kan Ter Laak Orchids in diverse afdelingen de juiste omstandigheden creëren voor teelt van Phalaenopsis. Met de oplevering van dit project is de DaglichtKas nu volledig gereed voor een brede marktintroductie.
Dubbel glas met fresnel-lenzen
De DaglichtKas, zoals Technokas dit nieuwe kastype noemt, is uniek in de wereld. De innovatie zit hem vooral in het kasdek, dat bestaat uit isolatieglas met 4 x anti-reflectiecoating. Bovendien zitten er fresnel-lenzen tussen het dubbele glas op het zuiddek van de kas. Direct onder het glazen dek bevinden zich beweegbare collectoren, gemaakt van zwartgeverfde buizen die gevuld zijn met stromend water. De fresnel-lenzen concentreren het directe zonlicht in dunne brandlijnen. Precies in die brandlijnen hangen de zwartgeverfde buizen met water, dat door de straling opwarmt van 20°C naar 50°C. De buizen bewegen automatisch mee met de zonnestand, zodat ze altijd in de goede positie staan.
Combinatie van innovatieve technieken
De ‘geoogste’ zonne-energie en de verhoogde isolatiewaarde van het dek en de gevels zorgen bij Ter Laak voor een besparing van circa 30 m³ aardgasequivalenten per m². Het door de zon opgewarmde water stroomt naar de vier bodembronnen met elk een minimale capaciteit van 50 m³/h of naar het dagbuffersysteem van circa 1.800 m³. Een warmtepomp, met een verwarmingscapaciteit van circa 1.900 kW, gebruikt de opgeslagen warmte om de kas op koude dagen te verwarmen. In de teeltafdelingen zijn hiervoor twee afgiftesystemen op lage temperaturen aangelegd. Het ene systeem bestaat uit luchtbehandelingskasten voor Het Nieuwe Telen, die volledig in de kas zijn geïntegreerd. Daarnaast beschikt de kas ook over een vergroot ‘ondernet’, een verwarmingssysteem van stalen buizen.
Geen scherm en minder belichting
Door de afbuiging en onderschepping van het directe licht blijft er voor de planten alleen 100% diffuus licht over. Dit resulteert in een betere lichtverdeling. De kas heeft daardoor geen extra scherminstallatie(s) nodig, in de afdelingen ontstaat een stabiel klimaat. Ook hoeft Ter Laak Orchids in de winter de planten minder uren te belichten. Over het totale oppervlak van 49.000 m² realiseert de DaglichtKas een berekend piekvermogen van 13 MW. Tijdens de testfase rondom de inbedrijfstelling is de vooraf berekende hoeveelheid energie die de kas zou kunnen oogsten, ook diverse malen daadwerkelijk gehaald. De geoogste energie wordt voor 100% hergebruikt; niet alleen in de DaglichtKas, maar ook in de energetische gekoppelde afdelingen van de andere kassen van Ter Laak Orchids.
Steun vanuit Topsector Energie
De formele overdracht van de innovatieve installatie gebeurde onder het toeziend oog van de twee betrokken projectleiders van Technokas, Tim van den Boogaard en Rafal Rzyski, en Ewald de Koning, manager Operations van Ter Laak Orchids. Het complete project, inclusief het unieke energieconcept, is ontworpen en uitgewerkt door Technokas Ingenieursbureau, voorheen Bode Project- en Ingenieursbureau. Het innovatieve concept ‘Energie-0-Kas 2020’ kreeg steun uit het programma Topsector Energie – Hernieuwbare Energie (TSE-HE) met als doel om duurzame energieopwekking gecombineerd met seizoensopslag van thermische energie verder te ontwikkelen.
Gereed voor brede marktintroductie
De projecten die subsidie krijgen vanuit de Topsector Energie zijn een combinatie van fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek, experimentele ontwikkeling en demonstratie. Het uiteindelijke doel van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, die namens de overheid deze regeling uitvoert, is om de Nederlandse concurrentiekracht, de werkgelegenheid en de welvaart te vergroten. Het doel van het TSE-HE-project met de DaglichtKas en bijbehorende energiesystemen was om de potplanten- en snijbloementeelt duurzamer te maken.
Eerste gasloze kassen zijn aanstaande
Met de gekozen samenstelling van systemen is een ontwikkeling in gang gezet die een belangrijke bijdrage zal leveren aan het goedkoper maken van de productie van hernieuwbare energie in de glastuinbouw. Het concept van de DaglichtKas maakt het mogelijk om minder energie-intensieve gewassen al volledig energieneutraal te telen of zelfs met een energie-overschot. Technokas heeft inmiddels al een aantal tuinbouwprojecten met de DaglichtKas in voorbereiding die zonder gasaansluiting zullen worden gerealiseerd.
De DaglichtKas is de eerste Energie-0-kas van Nederland
Van renovaties tot grote nieuwbouwprojecten en van aardwarmte-integratie tot Het Nieuwe Telen. De afgelopen maanden kenmerkten zich door een enorme dynamiek. De projecten die op dit moment onder handen zijn, vergen het uiterste van de brede kennis en grote diversiteit aan disciplines die binnen Technokas aanwezig zijn.
In de afgelopen maanden is het omvangrijke nieuwbouwproject van de Daglichtkas bij Ter Laak Orchids vrijwel afgerond. Daar tegenover stond de start van een nieuwbouwproject voor SV.CO van 4,5 hectare. Dit project zal later dit jaar worden afgerond. Een ander nieuwbouwproject dat in het tweede kwartaal zijn afronding zal bereiken, is de kwekerij van Schoneveld Breeding in Twello, waarvoor we 13.000 m2 kas en 7.000 m2 bedrijfsruimte realiseerden.
Schoneveld Breeding
Bij Schoneveld Breeding hebben wij de afgelopen weken de kasafdelingen ingericht en gereed gemaakt voor de teelt. Voor de verwarming in deze moderne veredelingskas legden we een hijsverwarmingssysteem en een lage temperatuur slangverwarmingssysteem aan. In de teeltvoorbereidingsruimte creëerden we een compartimentering van tussengevels met sandwichpanelen (deels brandwerend) en een kasgevel met gehard glas, gemonteerd op kalkzandsteen borstweringen. Het dek is voorzien van lichtdichte stegdoppelplaten met lucht- en lichtramen.
Verschillende dekbeglazing bij Optiflor
Voor Optiflor hebben wij het dek van de nieuwe kas beglaasd met drie soorten beglazing; enkel diffuus glas, dubbel diffuus glas en stegdoppel. De verschillende dektypes zijn gekozen op basis van de teeltfases die Optiflor wil hanteren: dubbelglas bij de opkweekafdelingen, enkel glas bij de koel- en afkweekafdelingen en stegdoppel bij de winkelruimte en de ruimtes waarin de teelthandelingen plaatsvinden, zoals wijderzetten en stoksteken. Behalve aan de kas werken we ook aan de bedrijfsruimte van Optiflor die diverse logistieke compartimenten krijgt. Het geheel wordt opgebouwd met een kasconstructie, een knikdek en lichtstraten met stegdoppel en doorlopende luchtramen.
Het Nieuwe Telen bij OK Plant
Bij OK Plant zijn we bezig met de implementatie van de installaties voor Het Nieuwe Telen, deze installatie is afgelopen periode ook in gebruik genomen. Dit realiseren we in de uitbreiding die in 2017 in gebruik is genomen. De verwarmingsgroepen en verdeelleidingen zijn aangebracht en de LBK’s zijn begin juni gemonteerd. OK Plant is ervan overtuigd dat deze installatie een positieve bijdrage zal leveren aan de klimaatomstandigheden en daarmee voor teeltvoordelen zorgt, naast een aanzienlijke energiebesparing.
Renovatie bij Bunnik Vriesea’s
Bij Bunnik Vriesea’s in de Kwakel hebben we de kas gerenoveerd en nieuwe betonpaden aangelegd. De gevels van de bestaande kas – waarin glas en polyacrylaat in aluminium kasgevelprofielen zat – hebben we vernieuwd met sandwichpanelen. Naast de kas bouwden we voor Bunnik Vriesea’s ook een WKK-ruimte. Daarbij kozen we een speciaal ontwerp voor de staalconstructie waardoor delen van de WKK-installatie, zoals 1e en 2e condensor en rookgasreiniger, op liggers worden gemonteerd. Op die manier kan de betonvloer onder deze appendages voor andere doeleinden worden gebruikt.
Klimaatsystemen bij Orchios en Greenbrothers
Bij Phalaenopsiskwekerij Orchios zijn we druk bezig met de uitbreiding van de koeling. Hiervoor hebben we een koelmachine geplaatst en in de kasafdeling installeerden we de koelers die via slurven de koude lucht boven de teelt verdelen.
Bij auberginekwekerij Greenbrothers is hard gewerkt aan de koppeling tussen het bestaande klimaatsysteem en de nieuwe aardwarmtebron. Uit die bron wordt laagwaardige warmte omhoog gepompt. Om die te kunnen benutten moesten we de verwarmingsinstallatie in de kas deels geschikt maken om op lage temperaturen de teelt te kunnen verwarmen.
Nu de allereerste Phalaenopsisstekken in de DaglichtKas staan te groeien, is de meest duurzame en moderne kas ter wereld officieel in gebruik genomen. Nergens is een kas te vinden die op zo’n geavanceerde manier energie opwekt en tegelijk een optimaal teeltklimaat realiseert. De DaglichtKas bij Ter Laak Orchids zorgt voor een sterke verduurzaming van de glastuinbouw maar biedt de kwekers ook teelttechnisch een grote stap voorwaarts.
De nieuwe DaglichtKas van 5 hectare is de doorontwikkeling van een eerste versie van 4.000 m2 die Technokas vier jaar geleden al voor Ter Laak Orchids bouwde. In deze ‘kleine’ DaglichtKas kweekt Ter Laak het plantmateriaal op, terwijl zij de nieuwe DaglichtKas gaat gebruiken voor alle teeltstadia. “Teelttechnisch hebben we er een heel goed gevoel over”, zegt mede-eigenaar Eduard ter Laak in de vakpers. “In de afgelopen twee jaar hebben we de DaglichtKas kunnen vergelijken met twee ‘traditionele’ kassen met hetzelfde stekmateriaal. Uit onderzoek blijkt dat de DaglichtKas 40% op energie bespaart, terwijl die andere kassen ook al relatief zuinig zijn, met buitenscherm, acquifer, WKK en warmtepompen.”
Meer daglichttoetreding
Bovendien zorgt de DaglichtKas voor een koeler binnenklimaat dan een kas met buitenscherm. De kas laat meer daglicht toe en de luchtvochtigheid is beter te beheersen. Ter Laak verwacht dan ook een teeltversnelling van een paar weken, op een teelt van een half jaar, in deze nieuwe kas. “De eerste periode zal vooral aftasten zijn, maar als het goed uitpakt allemaal dan kunnen we langzaam de grenzen van het licht gaan opzoeken.”
Lenzen in de beglazing
Het meest bijzondere onderdeel in de DaglichtKas zijn de lenzen in de beglazing op het dek. Deze zogeheten fresnellenzen bundelen zonlicht en warmen daarmee water op dat in dunne buizen direct onder het kasdek loopt. De nieuwe DaglichtKas verzamelt zo’n 19 aeq per m2. De warmte die wordt geoogst, heeft een temperatuur van 30 á 35oC en gaat met circa 25oC de acquifer in voor seizoensopslag. Op deze manier wordt ongeveer 18% van de zonnewarmte opgeslagen voor gebruik in de winter.
Dubbel glas met AR-coating
De DaglichtKas is ontworpen voor planten die veel schaduw nodig hebben. Toch biedt de Daglichtinstallatie voor orchideeën in de zomer nog niet voldoende afscherming en daarom hangt er in de kas een extra scherm. Het betekent dat de DaglichtKas ook geschikt is voor planten die wat meer licht nodig hebben dan orchideeën. De dubbele ramen in de kas zijn tevens voorzien van vier lagen AR-coating. Daarmee is gekozen voor maximale lichttransmissie in de winter en maximale energieoogst in de zomer. De kas is daardoor zeer geschikt voor gewassen die veel warmte nodig hebben.
Snel rendabel door SDE+ subsidie
Voor de opwekking van warmte via de lenzen in het kasdek ontvangt de DaglichtKas een SDE+ subsidie. Daarmee is de terugverdientijd van de meerinvestering in een redelijk korte termijn terug te verdienen; naar verwachting in circa 5 jaar. “Uit onze berekeningen blijkt dat deze kas commercieel een interessante investering is”, zegt Hans van Tilborgh van Technokas. “Niet voor niets zijn we op dit moment met drie andere geïnteresseerden in gesprek voor concrete vervolgprojecten.”
Het Nieuwe Telen heeft zich al lang bewezen, maar nu laten kwekers op steeds grotere schaal de daarvoor benodigde technische installaties aanbrengen. Technokas werkt op dit moment bij vier vooraanstaande kwekers aan de inpassing van Het Nieuwe Telen (HNT) in bestaande kassen of direct bij de nieuwbouw. De afgelopen jaren gingen diverse kwekers hen al voor en ook later dit jaar en volgend jaar staan nieuwe projecten met HNT op stapel. “We kunnen echt spreken van een doorbraak, vooral omdat teelttechnisch en energetisch de resultaten aantoonbaar beter zijn.”
Maurice Hartman, directeur van Technokas, ziet bij de topkwekers een sterk groeiend bewustzijn dat HNT hen een grote stap voorwaarts brengt. “Met zo’n op maat gemaakt, krachtig klimaatsysteem, dat zich al in verschillende teelten heeft bewezen, creëert een kweker een perfect homogeen teeltklimaat. Daarmee stuurt hij op een strakke Rv-lijn, waarbij hij niet alleen de teeltkwaliteit verbetert maar ook een substantiële hoeveelheid energie bespaart.”
Telers van het eerste uur
In de afgelopen jaren implementeerde Technokas Het Nieuwe Telen (HNT) al bij verschillende klanten. Telers van het eerste uur, die deze innovatieve klimaatinstallatie lieten installeren, zijn gerberakwekerij Holstein Flowers, tomatenkwekerij Van den Belt, de chrysantenkwekerijen Arcadia en Van Uffelen Flowers, phalaenopsiskwekerij Ter Laak en potplantenkwekerij SV.CO. En dat aantal groeit gestaag. Alleen al in de eerste helft van dit jaar installeert Technokas HNT bij nog eens vier kwekerijen. De bestaande kwekerij van Van der Drift Roses heeft in januari het systeem in gebruik genomen en in de vorig jaar opgeleverde kas van OK Plant wordt HNT op dit moment geïmplementeerd. Daarnaast worden ook de nieuwe Daglichtkas bij Ter Laak en de nieuwe potplantenkwekerij van SV.CO in de Lier, die beide in aanbouw zijn, direct met HNT uitgerust.
Droge, geconditioneerde buitenlucht
“In ons systeem gebruiken wij luchtbehandelingskasten in de gevels, van waaruit wij droge geconditioneerde buitenlucht – verwarmd en/of gekoeld – via luchtverdeelslangen nauwkeurig in de teeltafdeling kunnen verdelen. Dit systeem blijkt tot zeer goede resultaten te leiden. Onderzoek door Wageningen University & Research bij onder andere gerberakwekerij van Holstein Flowers, heeft laten zien dat het gewas veel minder kwaliteitsproblemen vertoont en dat het energiegebruik lager ligt1.”
Ventileren, koelen en verwarmen
“Voor Van der Drift Roses hebben we in januari voor de bestaande kwekerij een geheel nieuwe installatie ontworpen en geïnstalleerd. De kweker beschikt nu over luchtbehandelingskasten (LBK’s) aan de kopgevels en geïsoleerde kanalen onder de teeltbedden waarmee hij kan ventileren, koelen en verwarmen. In week 23 gaan we ook in de nieuwe kwekerij van SV.CO een systeem voor HNT monteren. De werking van de LBK’s op die nieuwe kwekerij is identiek aan de LBK’s die we eerder al op de bestaande kwekerij van SV.CO installeerden. En dat is niet voor niets”, zegt Maurice, “omdat SV.CO het gebruik ervan als zeer positief ervaart. Door de stuurbaarheid van het klimaat maar ook de energiebesparing en de voordelen in de teelt was het geen moeilijke keuze om HNT direct in de nieuwbouw te integreren.”
Projectbegeleiding, 4 hectare kas, verwarming, bedrijfsruimte en Het Nieuwe Telen. Al deze onderdelen zijn bij de nieuwbouw van SV.CO in De Lier in handen van Technokas. De bouw vordert inmiddels gestaag. In mei is de kasconstructie geplaatst, de eerste werkzaamheden aan het mechaniek worden uitgevoerd en er is een begin gemaakt met het beglazen van het dek. Vanaf week 23 start het team met de montage van de luchtbehandelingskasten voor Het Nieuwe Telen.
“Bij deze nieuwbouw voor SV.CO zijn we verantwoordelijk voor uiteenlopende onderdelen”, vertelt Maurice Hartman. “Technokas Ingenieursbureau verzorgt het ontwerp, de bouwbegeleiding en het integrale tekenwerk. Ook implementeerden wij tijdens het ontwerptraject de ontwerpeisen voor een Groen Label Financiering. Vervolgens stelden we de begroting op en vroegen we de benodigde vergunningen aan.”
Subsidies voor LBK’s
“Daarnaast ondersteunde Technokas Ingenieursbureau de aanvraag voor de EHG-subsidies voor de luchtbehandelingskasten die we in de teeltafdelingen installeren. Ook is de subsidie bestemd voor de aansluiting op een CO2– en warmtenetwerk met de bestaande locatie van Vreugdenberg. RVO heeft de beide aanvragen voor deze EHG-subsidies voor het nieuwbouwproject van SV.CO toegekend. Daarnaast verzorgt Technokas de totale realisatie van het kassencomplex met de bedrijfsruimte, de verwarmingsinstallatie, en al het betonwerk. Tot slot installeren wij ook de luchtbehandelingskasten in de teeltafdelingen.”
Volledig integraal plan
“Doordat we al in een heel vroeg stadium met ons Ingenieursbureau betrokken waren, konden wij in open discussies met SV.CO een volledig integraal plan ontwerpen. Ook omdat wij al ervaring hebben met eerdere uitbreidingsplannen van SV.CO kwam er een gefundeerd ontwerp uit. Daarin zijn ook de ervaringen verwerkt die wij in diverse andere nieuwbouwprojecten in de sierteelt hebben opgedaan. Overigens was die integrale benadering hier extra belangrijk, omdat SV.CO een energetische koppeling wilde met de naastgelegen kwekerij Vreugdenberg, een bedrijf dat sinds begin dit jaar is samengegaan met SV.CO.”
Energetische koppeling met buurman
Naast de nieuwbouw van de potplantenkwekerij verzorgt Technokas daarom ook de energetische koppeling met Vreugdenberg waarvoor grondleidingen worden aangebracht. Zo kunnen beide bedrijven straks gebruikmaken van de nieuw te plaatsen warmteopslagtank en WKK-installatie. “De luchtbehandelingskasten (LBK’s) die we voor Het Nieuwe Telen (HNT) installeren, gebruikt SV.CO in de verschillende teeltafdelingen. De werking van deze LBK’s is gelijk aan de LBK’s die we al eerder op de bestaande kwekerij van SV.CO installeerden”, vertelt Maurice. Dat SV.CO nu weer voor het systeem van Technokas kiest, komt door de sterk verbeterde klimaatomstandigheden in de bestaande afdelingen in combinatie met de gerealiseerde energiebesparing!
‘Systeem met LBK’s past ons het best’
Ondernemer Jelle Strijbis vertelde recent nog in een publicatie van Onder Glas op HortiNext dat het bedrijf zeer tevreden is over HNT. Op de locatie aan de Kreekrug in De Lier zijn de ervaringen met de LBK’s zodanig dat ze ook meteen voor de nieuwe kwekerij werden besteld. “We hebben naar meerdere ventilatiesystemen gekeken, waaronder verticale ventilatoren en de Airmix, maar het systeem met LBK’s past ons het beste. Naar onze mening kunnen we hiermee het vocht het beste sturen. De uitdaging zit in het lichtdicht op elkaar laten aansluiten van rolgevels en LBK’s. Dat goed doen is een hele kunst.” Een kunst die SV.CO met vertrouwen aan Technokas overlaat.
Volg ons op Facebook
Volg ons op LinkedIn
Stuur een e-mail